മരിച്ചുപോയ പ്രിയപ്പെട്ടവര്‍ ഒരിക്കല്‍ കൂടി വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിവന്നാല്‍ എങ്ങനെയുണ്ടാകും? അവര്‍ക്ക് ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഭക്ഷണം ഒരുക്കിവെച്ച്, അവരുടെ ചിത്രങ്ങള്‍ക്കരികില്‍ മെഴുകുതിരികള്‍ തെളിച്ച്, അവര്‍ക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട വസ്തുക്കളുമായി കാത്തിരിക്കുന്ന ഒരു കുടുംബം. കേള്‍ക്കുമ്പോള്‍ ഒരു സാങ്കല്‍പ്പിക കഥയാണെന്ന് തോന്നാം. എന്നാല്‍ മെക്‌സിക്കോയിലെ പരമ്പരാഗത വിശ്വാസങ്ങളില്‍ മരണപ്പെട്ടവരെ ഓര്‍മിക്കുന്നതിന് വലിയ സ്ഥാനമുണ്ട്. അവിടെ മരണം ഓര്‍മിക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ണീരിലൂടെ മാത്രമല്ല. നിറങ്ങളിലൂടെയും പൂക്കളിലൂടെയും ഭക്ഷണത്തിലൂടെയും കൂടിയാണ്.
ഒക്ടോബര്‍ അവസാനവും നവംബര്‍ ആദ്യവുമാണ് മെക്‌സിക്കോയില്‍ പ്രശസ്തമായ 'ഡേ ഓഫ് ദ ഡെഡ്' അഥവാ 'ദിയ ദെ ലോസ് മുയെര്‍തോസ്' (Día de los Muertos) ആഘോഷത്തിന്റെ കാലം. മരിച്ചുപോയ ബന്ധുക്കളുടെയും പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെയും ആത്മാക്കള്‍ ഭൂമിയിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തുമെന്നാണ് ഈ ആഘോഷവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിശ്വാസം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവരെ സ്വീകരിക്കാന്‍ വീടുകളിലും ശ്മശാനങ്ങളിലും പ്രത്യേക ഒരുക്കങ്ങള്‍ നടത്തുന്നു. യുനെസ്‌കോയുടെ അദൃശ്യ സാംസ്‌കാരിക പൈതൃക പട്ടികയില്‍ (List of Intangible Cultural Heritage) ഇടം നേടിയിട്ടുള്ള ഈ ആഘോഷത്തിന് തദ്ദേശീയ മെക്‌സിക്കന്‍ സമൂഹങ്ങളുടെ പുരാതന വിശ്വാസങ്ങളുമായി ആഴത്തിലുള്ള ബന്ധമുണ്ട്. കത്തോലിക്കാ പാരമ്പര്യങ്ങളുമായും ഈ ആചാരങ്ങള്‍ കൂടിച്ചേര്‍ന്നിട്ടുണ്ട്. നവംബര്‍ ഒന്ന്, രണ്ട് തീയതികളാണ് ആഘോഷത്തിന്റെ പ്രധാന ദിവസങ്ങള്‍.
ഒക്ടോബര്‍ 27 മുതല്‍ നവംബര്‍ 3 വരെ നീളുന്ന എട്ട് രാത്രികളില്‍ നടത്തുന്ന വ്യത്യസ്ത വിഭാഗങ്ങളിലുള്ള മരിച്ചവരെ ഓര്‍മിക്കുന്ന ഒരു ആചാരക്രമം അടുത്തിടെ ശ്രദ്ധ നേടുന്നുണ്ട്. എന്നാല്‍ ഈ ദിവസങ്ങള്‍ മെക്‌സിക്കോയിലെ എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും ഒരുപോലെ പിന്തുടരുന്ന ഔദ്യോഗികമോ സാര്‍വത്രികമോ ആയ പാരമ്പര്യമല്ല ഉള്ളത്. പ്രദേശങ്ങള്‍ക്കും കുടുംബങ്ങള്‍ക്കും അനുസരിച്ച് ആചാരങ്ങളില്‍ വ്യത്യാസമുണ്ട്.
മനുഷ്യര്‍ക്ക് മാത്രമല്ല വളര്‍ത്തുമൃഗങ്ങള്‍ക്കും ഓര്‍മകളില്‍ സ്ഥാനമുണ്ട്. ഈ ദിവസത്തില്‍ മരിച്ചുപോയ നായ്ക്കള്‍, പൂച്ചകള്‍, പക്ഷികള്‍ തുടങ്ങിയ പ്രിയപ്പെട്ട വളര്‍ത്തുമൃഗങ്ങളെ ഓര്‍ക്കുന്നു. ചില കുടുംബങ്ങള്‍ അവയുടെ ചിത്രങ്ങള്‍ക്കൊപ്പം വെള്ളവും ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഭക്ഷണവും കളിപ്പാട്ടങ്ങളും ഒരുക്കിവെക്കും. ഒരിക്കല്‍ തങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന മിണ്ടാപ്രാണികളോടുള്ള സ്‌നേഹം പ്രകടിപ്പിക്കാനുള്ള ഒരു മാര്‍ഗമാണിത്.
അപകടങ്ങളിലോ അക്രമസംഭവങ്ങളിലോ മറ്റ് ദുരന്തങ്ങളിലോ അപ്രതീക്ഷിതമായി ജീവന്‍ നഷ്ടപ്പെട്ടവരെ ഓര്‍മിക്കുന്നതിനായി ചിലര്‍ ഈ ദിവസം മാറ്റിവെക്കുന്നു. അവര്‍ക്കായി മെഴുകുതിരികള്‍ തെളിക്കുകയും പ്രാര്‍ഥനകള്‍ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
ജലവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അപകടങ്ങളില്‍ ജീവന്‍ നഷ്ടപ്പെട്ടവരെ ഓര്‍ക്കുന്ന ദിവസമായാണ് ഈ രാത്രി. അപ്രതീക്ഷിതമായി നഷ്ടപ്പെട്ട ജീവിതങ്ങളെ സ്‌നേഹത്തോടെ ഓര്‍ക്കുകയും അവരുടെ കുടുംബങ്ങളുടെ ദുഃഖത്തെ അനുസ്മരിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ആശയം.
ചില ആത്മാക്കളെ ഓര്‍ക്കാന്‍ ആരുംതന്നെ ഉണ്ടാവില്ല. ഓര്‍ക്കാന്‍ ആരുമില്ലെങ്കില്‍ അവരെ ഓര്‍ക്കാന്‍ ആരുണ്ടാകും?. ഈ ചോദ്യത്തിന് മറുപടിയാകുന്ന രീതിയിലാണ് ഈ ദിവസത്തെ ആചാരം മാറ്റിവച്ചിരിക്കുന്നത്. ഓര്‍ക്കാന്‍ ആരുമില്ലാത്തവര്‍ക്കായി ഒരു ഗ്ലാസ് വെള്ളം വെക്കുകയോ മെഴുകുതിരി തെളിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതിലൂടെ അവരും ഓര്‍മയുടെ ഭാഗമാക്കുന്നു.
പൂര്‍വികരെയും മാമോദീസ സ്വീകരിക്കാതെ മരിച്ച കുട്ടികളെയും ഈ ദിവസം അനുസ്മരിക്കുന്നു. വീടുകളില്‍ ചിത്രങ്ങളും മെഴുകുതിരികളും മതചിഹ്നങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് പ്രത്യേക ഓര്‍മത്തറകള്‍ ഒരുക്കാറുണ്ട്.
മരിച്ചുപോയ കുഞ്ഞുങ്ങളെയും കുട്ടികളെയും ഓര്‍മിക്കുന്ന ദിവസമായി നവംബര്‍ ഒന്ന് പല പ്രദേശങ്ങളിലും ആചരിക്കുന്നു. 'ചെറിയ മാലാഖമാരുടെ ദിനം' എന്ന അര്‍ഥത്തില്‍ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ആചാരത്തില്‍ കുട്ടികളുടെ ചിത്രങ്ങള്‍ക്കൊപ്പം കളിപ്പാട്ടങ്ങളും മധുരപലഹാരങ്ങളും പൂക്കളും ഒരുക്കിവെക്കാറുണ്ട്.
മരിച്ചുപോയ മാതാപിതാക്കള്‍, മുത്തശ്ശന്‍മാര്‍, മുത്തശ്ശിമാര്‍, സഹോദരങ്ങള്‍, സുഹൃത്തുക്കള്‍ തുടങ്ങി ജീവിതത്തില്‍ പ്രിയപ്പെട്ടവരായിരുന്നവരെ ഓര്‍ക്കുന്ന പ്രധാന ദിവസമാണിത്. അവരുടെ ചിത്രങ്ങളും ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഭക്ഷണങ്ങളും പാനീയങ്ങളും പൂക്കളും പ്രത്യേക ബലിത്തറകളില്‍ ഇടംപിടിക്കും.
എട്ട് രാത്രികളുടെ ഈ പ്രത്യേക ആചാരക്രമത്തില്‍ അവസാന ദിവസം ആത്മാക്കളോട് വിടപറയാനുള്ള സമയമായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. പ്രാര്‍ഥനകളും അനുബന്ധ ചടങ്ങുകളും നടത്തി മരിച്ചുപോയ പ്രിയപ്പെട്ടവര്‍ക്ക് ആദരമര്‍പ്പിക്കുന്നു. ഈ ദിവസക്രമം എല്ലാ മെക്‌സിക്കന്‍ കുടുംബങ്ങളും പിന്തുടരുന്നില്ലെന്ന കാര്യം പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കണം. വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലെ പ്രാദേശിക വിശ്വാസങ്ങളും ആചാരങ്ങളുമാണ് ഇത്തരം വ്യത്യാസങ്ങള്‍ക്ക് കാരണം.
മെക്‌സിക്കോയിലെ 'ഡേ ഓഫ് ദ ഡെഡ്' ആഘോഷത്തിലെ പ്രധാന ആകര്‍ഷണങ്ങളിലൊന്നാണ് 'ഓഫ്രെന്‍ഡ' (Ofrenda). മരിച്ചുപോയ പ്രിയപ്പെട്ടവരെ ഓര്‍മിക്കുന്നതിനായി വീടുകളില്‍ ഒരുക്കുന്ന പ്രത്യേക ബലിത്തറയാണിത്. മരിച്ചവരുടെ ചിത്രങ്ങള്‍, മെഴുകുതിരികള്‍, പൂക്കള്‍, വെള്ളം, ഭക്ഷണം, വ്യക്തിപരമായ ഓര്‍മവസ്തുക്കള്‍ എന്നിവയാണ് സാധാരണയായി ഇവിടെ കാണുക. ചിലര്‍ പൂര്‍വികര്‍ക്ക് ഏറെ ഇഷ്ടമായിരുന്ന വിഭവങ്ങളും പാനീയങ്ങളും ഒരുക്കിവെക്കും. മരിച്ചവര്‍ തിരിച്ചെത്തുമ്പോള്‍ അവരുടെ ഇഷ്ടങ്ങള്‍ക്കനുസരിച്ചുള്ള സ്വീകരണം നല്‍കുന്നു എന്ന പ്രതീകാത്മകമായ വിശ്വാസമാണ് ഇതിനു പിന്നില്‍.
ഓറഞ്ച്, മഞ്ഞ നിറങ്ങളില്‍ വിടരുന്ന ചെണ്ടുമല്ലിപ്പൂക്കള്‍ക്കും ഈ ആഘോഷത്തില്‍ പ്രധാന സ്ഥാനമുണ്ട്. പൂക്കളുടെ ഇതളുകള്‍ വഴികളില്‍ വിതറുന്നതും മെഴുകുതിരികള്‍ തെളിക്കുന്നതും മരിച്ചവരുടെ ആത്മാക്കള്‍ക്ക് വീട്ടിലേക്കുള്ള വഴി കാണിച്ചുകൊടുക്കുന്നതിന്റെ പ്രതീകമായാണ് ചില സമൂഹങ്ങള്‍ കാണുന്നത്. ശ്മശാനങ്ങളിലും കുടുംബങ്ങള്‍ ഒത്തുചേരാറുണ്ട്. പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ കല്ലറകള്‍ വൃത്തിയാക്കി പൂക്കള്‍കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കുകയും അവിടെ ഇരുന്ന് ഭക്ഷണം പങ്കിടുകയും പഴയ ഓര്‍മകള്‍ സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ചില സ്ഥലങ്ങളില്‍ സംഗീതവും പൊതുആഘോഷങ്ങളും ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്.
Content Highlights :In Mexico, special altars—adorned with flowers, candles, and food—are prepared to honor departed loved ones. Let us explore the unique aspects of this tradition, which views death not merely as a source of sorrow, but as a celebration of love and memory